Trong nghề nuôi tôm, không có gì đáng lo ngại hơn khi nhìn thấy đàn tôm thẻ chân trắng bị đục cơ. Cơ thể tôm vốn trong suốt, khỏe mạnh, bỗng chuyển sang màu trắng đục, kèm hiện tượng cong thân và bỏ ăn. Điều này không chỉ làm giảm chất lượng thịt, mà còn đe dọa đến tỷ lệ sống và lợi nhuận của cả vụ nuôi.
Theo ghi nhận từ nhiều hộ nuôi, hiện tượng đục cơ thường xảy ra ở mọi giai đoạn phát triển, từ 10 ngày tuổi cho đến trước khi thu hoạch. Nếu không xử lý kịp thời, tôm có thể chết hàng loạt, gây thiệt hại nghiêm trọng. Vậy đâu là nguyên nhân? Cách phòng ngừa ra sao? Bài viết này sẽ giúp bạn nắm rõ toàn bộ.
1. Nguyên nhân khiến tôm thẻ chân trắng bị đục cơ
1.1. Bệnh lý nguy hiểm: Virus và vi bào tử trùng
Một trong những nguyên nhân phổ biến là bệnh do virus IMNV (Infectious Myonecrosis Virus) và vi bào tử trùng EHP. Hai tác nhân này tấn công mô cơ, khiến tôm bị hoại tử từ phần đuôi lan dần ra toàn thân.
IMNV: thường bùng phát từ 40–45 ngày tuổi, tỷ lệ chết có thể lên đến 70%.
EHP: gây teo gan tụy, cơ trắng đục, tôm chậm lớn, tỷ lệ sống thấp.
Đây là dạng bệnh khó trị, chủ yếu phải phòng ngừa ngay từ khâu chọn giống.
1.2. Sốc nhiệt độ – kẻ thù thầm lặng
Khi trời nắng gắt, người nuôi thường kiểm tra tôm bằng cách kéo nhá. Việc bật/tắt quạt nước đột ngột khiến tôm bị stress, bật nhảy mạnh, dẫn đến cơ thể trắng đục và cong thân. Tôm thường chết ngay sau đó hoặc bỏ ăn kéo dài.
Ví dụ thực tế: Nhiều hộ nuôi ở miền Trung ghi nhận, vào những ngày nắng nóng trên 35 °C, số tôm bị đục cơ tăng gấp đôi so với bình thường, nhất là khi ngắt quạt để tiết kiệm điện.
1.3. Thiếu oxy hòa tan trong ao
Oxy (DO) dưới 4 mg/l khiến tôm nổi đầu, bỏ ăn, màu cơ thể biến đổi. Nếu DO tụt xuống <1,7 ppm, tôm dễ bị đục cơ kèm chết rải rác. Vào ban đêm hoặc lúc trời âm u, nguy cơ thiếu oxy càng cao.
Chính vì vậy, quản lý quạt nước và sục khí là yếu tố sống còn trong nuôi tôm thẻ.
1.4. Thiếu khoáng chất thiết yếu
Tôm phát triển mô cơ và vỏ cần nhiều Ca, Mg, P, Mn. Khi ao nghèo khoáng, sắc tố cơ không hình thành đầy đủ, dẫn đến đục cơ và cong thân. Đây là nguyên nhân thường gặp nhất, đặc biệt trong những ao đất phèn hoặc ao lót bạt nuôi thâm canh.
1.5. Stress do sang ao hoặc thu tỉa
Trong quá trình kéo lưới hoặc sang ao, tôm bị va đập, thiếu oxy tạm thời khiến cơ thể đổi màu trắng đục. Nếu mức độ nhẹ, sau vài ngày tôm có thể hồi phục; nhưng nếu stress nặng, tôm chết ngay sau khi sang ao.
Điểm đáng lưu ý: Nhiều hộ nuôi không kiểm tra sức khỏe tôm trước khi sang ao, dẫn đến tỷ lệ hao hụt cao.
2. Phân biệt đục cơ và hoại tử cơ ở tôm thẻ chân trắng
Đây là câu hỏi nhiều người mới nuôi thường nhầm lẫn.
| Tiêu chí | Đục cơ | Hoại tử cơ (IMNV) |
|---|---|---|
| Nguyên nhân | Thiếu khoáng, thiếu oxy, sốc nhiệt, stress | Do virus IMNV |
| Thời điểm | Có thể xuất hiện sớm từ 10 ngày tuổi | Thường từ 40–45 ngày tuổi |
| Biểu hiện | Mô cơ trắng đục, cong thân, thường sống sót nếu nhẹ | Cơ hoại tử, đỏ, tôm rớt đáy, chết hàng loạt |
| Khả năng hồi phục | Có thể phục hồi vài ngày nếu được xử lý | Hầu như không, tỷ lệ chết cao |
Như vậy, việc phân biệt đúng bệnh sẽ giúp người nuôi có hướng xử lý chính xác, tránh nhầm lẫn gây thiệt hại.
3. Cách phòng ngừa tôm thẻ chân trắng bị đục cơ
3.1. Bổ sung khoáng chất từ đầu vụ
Dùng khoáng nano, premix hoặc sản phẩm chứa Ca–Mg–P.
Tạt xuống ao 5–7 ngày/lần và trộn thức ăn định kỳ.
Lưu ý: Nên bổ sung ngay cả khi tôm khỏe để phòng ngừa.
3.2. Ổn định môi trường nước
Duy trì DO ≥ 4 mg/l.
Bố trí quạt đúng vị trí, chạy luân phiên 24/24h.
Kiểm tra pH, độ kiềm, NH₃, NO₂ thường xuyên để tránh sốc môi trường.
3.3. Giảm sốc nhiệt và stress
Tránh kiểm tra nhá lúc giữa trưa nắng.
Không tắt hết quạt khi trời nóng; luôn duy trì ít nhất một dàn quạt hoạt động.
Che chắn bạt, trồng cây ven bờ để giảm nhiệt độ mặt nước.
3.4. Kiểm tra sức khỏe trước khi sang ao
Nếu phát hiện tôm đục cơ, nên hoãn sang ao.
Đảm bảo nhiệt độ nước 24–25 °C, oxy cao, độ kiềm ổn định.
Tránh vận chuyển vào buổi trưa hoặc khi trời thay đổi đột ngột.
3.5. Sử dụng giống sạch bệnh
Chọn tôm giống từ trại uy tín, được kiểm tra IMNV và EHP.
Cải tạo ao kỹ lưỡng trước khi thả: phơi đáy, diệt mầm bệnh, xử lý vôi và men vi sinh.
Thực hiện nguyên tắc “3 sạch”: nước sạch – đáy ao sạch – giống sạch.
4. Xử lý khi tôm đã bị đục cơ
Khi hiện tượng đã xảy ra, người nuôi cần hành động nhanh:
Bổ sung khoáng chất khẩn cấp: tạt khoáng với liều cao hoặc trộn vào thức ăn (5–10 ml/kg thức ăn).
Tăng oxy tức thời: mở hết quạt, bổ sung sục khí đáy.
Điều chỉnh môi trường: hạ NH₃, NO₂ bằng chế phẩm sinh học; duy trì pH 7.5–8.2.
Giảm lượng thức ăn: hạn chế ô nhiễm, giúp tôm hồi phục.
Vớt tôm bệnh: tránh lây lan, giảm áp lực cho hệ thống ao.
Nếu xử lý sớm và đúng cách, nhiều trường hợp tôm nhẹ đục cơ có thể phục hồi chỉ sau 3–5 ngày.
Tham khảo thêm:
- Giá Tôm Thẻ Chân Trắng 50 con/kg Hôm Nay Mới Nhất
- Bí Quyết Cho Tôm Thẻ Ăn Đúng Cách
- Kỹ Thuật Nuôi Tôm Thẻ Chân Trắng Hiệu Quả
- Bệnh Gan Trên Tôm Thẻ
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
1. Tại sao tôm thẻ chân trắng bị đục cơ?
👉 Do thiếu khoáng, thiếu oxy, sốc nhiệt hoặc nhiễm bệnh IMNV/EHP.
2. Làm sao phân biệt đục cơ và hoại tử cơ?
👉 Đục cơ thường do môi trường, có thể hồi phục; hoại tử cơ do virus, tỷ lệ chết cao.
3. Tôm bị đục cơ có chữa được không?
👉 Nếu nguyên nhân do khoáng hay oxy, xử lý sớm có thể hồi phục; do virus thì khó chữa.
4. Làm sao phòng bệnh đục cơ?
👉 Bổ sung khoáng định kỳ, quản lý oxy, tránh sốc nhiệt và dùng giống sạch bệnh.
5. Có nên thu hoạch tôm bị đục cơ không?
👉 Nên xử lý và chờ hồi phục. Nếu thu hoạch ngay, chất lượng thịt sẽ kém, dễ bị thương lái ép giá.
Kết luận
Tôm thẻ chân trắng bị đục cơ là hiện tượng phổ biến, xuất phát từ nhiều nguyên nhân: thiếu khoáng, thiếu oxy, sốc nhiệt, stress hoặc bệnh virus. Người nuôi cần chủ động phòng ngừa bằng việc bổ sung khoáng định kỳ, quản lý môi trường, hạn chế sốc nhiệt và chọn giống sạch bệnh.
Nếu phát hiện sớm, áp dụng đúng biện pháp xử lý, tôm có thể hồi phục và vẫn đảm bảo sản lượng. Nuôi tôm là nghề nhiều rủi ro, nhưng với kiến thức và sự chuẩn bị kỹ càng, bạn hoàn toàn có thể giảm thiểu thiệt hại và nâng cao hiệu quả kinh tế.
