Trong ngành nuôi trồng thủy sản, giống chính là “gốc rễ” của thành công. Một vụ nuôi tôm thẻ chân trắng có đạt năng suất cao hay không phụ thuộc phần lớn vào chất lượng giống. Bởi vậy, quy trình sản xuất giống tôm thẻ chân trắng không chỉ dừng ở việc nhân giống, mà còn bao gồm hàng loạt công đoạn nghiêm ngặt: xử lý trại, xử lý nước, nuôi vỗ bố mẹ, ương Nauplius, đến xuất postlarvae.
Nếu quy trình được thực hiện đúng kỹ thuật, tỷ lệ sống có thể đạt trên 95%, giống sạch bệnh và tăng trưởng tốt. Đây chính là chìa khóa cho một mùa vụ bội thu, đồng thời đảm bảo tính bền vững cho ngành tôm Việt Nam.
1. Xử lý trại giống và vệ sinh – khử trùng
Để khởi đầu quy trình, việc vệ sinh và khử trùng trại là điều bắt buộc.
Tất cả bể, hệ thống lọc, dụng cụ đều phải rửa sạch bằng Chlorine 100 ppm hoặc formol, sau đó phơi khô 1–2 ngày.
Bể lọc, tầng cát, sỏi cần được thay mới định kỳ và khử trùng bằng KMnO₄.
Mục tiêu: loại bỏ mầm bệnh, vi khuẩn, ký sinh trùng tồn dư từ vụ trước.
Một trại giống ở Nghệ An từng ghi nhận giảm 80% tôm chết sớm sau khi siết chặt quy trình vệ sinh này.
2. Xử lý nước sử dụng trong quy trình sản xuất giống tôm thẻ chân trắng
Nguồn nước là yếu tố sống còn.
Khử mầm bệnh: nước biển được lọc cơ học – sinh học, phơi nắng 48h, sục khí mạnh.
Khử khuẩn: dùng KMnO₄ 0.5–1 ppm để loại bỏ hữu cơ, tiếp theo Chlorine 30 ppm.
Trung hòa: sử dụng thiosulfat để loại bỏ dư lượng Chlorine.
Công nghệ hiện đại: một số trại ứng dụng ozone (1.5–2 ppm) hoặc màng lọc siêu nhỏ (0.2 µm) để đạt chuẩn cao nhất.
3. Thuần dưỡng và nuôi vỗ tôm bố mẹ
3.1. Chọn tôm bố mẹ
Nhập khẩu từ Hawai hoặc trại SPF uy tín, trọng lượng 20–25g, tuổi 6–8 tháng.
Ưu tiên tôm đã được kiểm dịch, sạch virus WSSV, TSV, IHHNV.
3.2. Thuần dưỡng và nuôi vỗ
Giai đoạn thuần: 5–10 ngày trong bể 8–15 m³, mật độ 30 con/m³.
Giai đoạn nuôi vỗ: bể 10–20 m³, nhiệt độ 27–28°C, độ mặn 30–32‰, pH 7.5–8.2.
Cho ăn: tôm, mực tươi, bổ sung vitamin và khoáng chất.
Tôm bố mẹ khỏe mạnh là nền tảng cho lứa giống đạt chuẩn.
4. Quy trình đẻ trứng và ương Nauplius
Tôm cái đã giao vĩ được đưa vào bể đẻ 5 m³, có sục khí nhẹ, xử lý EDTA 10 ppm để chống kim loại nặng.
Sau 13–14 giờ, Nauplius được nở, thu bằng ánh sáng để tách dễ dàng.
Trứng sau khi thu cần tắm diệt khuẩn bằng iodine loãng, sau đó chuyển sang bể ương đạt chuẩn.
Đây là bước quan trọng, nếu không kiểm soát sẽ dễ lây bệnh sang cả đàn ấu trùng.
5. Quá trình ương ấu trùng đến postlarvae
Ấu trùng tôm thẻ trải qua 4 giai đoạn: Nauplius → Zoea → Mysis → Postlarvae (PL).
Nauplius → Zoea: 3–5 ngày, chủ yếu ăn tảo khuê.
Zoea → Mysis: 4–5 ngày, ăn luân trùng, tảo.
Mysis → Postlarvae: 9–10 ngày, ăn Artemia đã xử lý.
Toàn bộ giai đoạn cần kiểm soát chặt môi trường (pH, DO, nhiệt độ, độ mặn) và mật độ ấu trùng.
6. Kiểm soát chất lượng trong quy trình sản xuất giống
Một trại giống đạt chuẩn phải thực hiện kiểm định chất lượng liên tục:
Quan sát: phản xạ bơi, màu ruột, hình thái.
Xét nghiệm: PCR để loại trừ virus nguy hiểm (WSSV, IMNV, EMS).
Kiểm tra môi trường: pH, độ kiềm, hàm lượng oxy hòa tan.
Một số trại áp dụng tiêu chuẩn ISO 17025 cho phòng thí nghiệm, đảm bảo độ chính xác tuyệt đối.
7. Thu hoạch và vận chuyển giống tôm thẻ chân trắng
Khi ấu trùng đạt PL12–15, tiến hành định lượng, chọn lọc.
Đóng túi nilon, oxy hóa, vận chuyển bằng xe lạnh, đảm bảo nhiệt độ ổn định.
Tỷ lệ sống sau vận chuyển có thể đạt 95% nếu làm đúng kỹ thuật.
Tham khảo thêm:
8. Bảng so sánh: Quy trình truyền thống vs công nghệ cao
| Tiêu chí | Truyền thống | Công nghệ cao |
|---|---|---|
| Xử lý nước | Chlorine, KMnO₄ | Ozone, lọc siêu nhỏ 0.2 µm |
| Thức ăn ấu trùng | Tảo tươi, Artemia | Artemia tách vỏ từ trường, bổ sung enzyme |
| Kiểm dịch bệnh | Quan sát, xét nghiệm cơ bản | PCR đa virus, ISO 17025 |
| Tỷ lệ sống | 80–85% | 90–95% |
FAQs – Câu hỏi thường gặp
1. Giống tôm thẻ chân trắng SPF là gì?
Là giống sạch bệnh, đã loại bỏ các virus nguy hiểm qua PCR kiểm định.
2. Nước sản xuất giống cần xử lý ra sao?
Phải lọc, khử khuẩn bằng Chlorine hoặc ozone, và trung hòa trước khi sử dụng.
3. Mật độ nuôi vỗ tôm bố mẹ bao nhiêu?
Khoảng 20–30 con/m³ trong bể 10–20 m³, có sục khí mạnh.
4. Thu Nauplius bằng cách nào hiệu quả nhất?
Dùng ánh sáng để thu, sau đó tắm diệt khuẩn rồi chuyển bể ương.
5. Làm sao đảm bảo giống tôm sạch bệnh trước xuất trại?
Kiểm tra PCR, quan sát phản xạ và hình thái, kết hợp tiêu chuẩn ISO trong xét nghiệm.
Kết luận
Quy trình sản xuất giống tôm thẻ chân trắng là sự kết hợp giữa kỹ thuật truyền thống và công nghệ hiện đại. Từ khâu xử lý trại, xử lý nước, nuôi vỗ bố mẹ, ương Nauplius đến kiểm dịch PCR đều phải tuân thủ nghiêm ngặt.
Một con giống khỏe mạnh, sạch bệnh chính là chìa khóa để người nuôi có vụ mùa thành công, giảm rủi ro dịch bệnh và nâng cao năng suất
